Pałac w Bożkowie – imponująca rezydencja Kotliny Kłodzkiej

Warto wiedzieć, że miejscowość na przestrzeni wieków zmieniała swoją nazwę. Za czasów niemieckich Bożków nosił nazwę Eckersdorf, co nawiązywało do najdawniejszych zapisów z dokumentów (Ekkehardisdorf lub Eckardi Villa, czyli wieś Eckera). Tuż po II wojnie światowej, zanim w 1946 roku zatwierdzono obecną nazwę Bożków, wieś przez krótki czas funkcjonowała pod przejściową polską nazwą Narożno. Przez wieki rola miejscowości była ściśle powiązana z tutejszym majątkiem ziemskim oraz jego kolejnymi właścicielami.

Od renesansowego dworu po siedzibę rodu von Magnis

Dzieje pałacu sięgają drugiej połowy XVI wieku, kiedy wzniesiono tu pierwszy renesansowy dwór dla rodziny von Raueck. W kolejnych stuleciach majątek przechodził z rąk do rąk. Po wojnie trzydziestoletniej dobra wywłaszczono i przekazano kłodzkim jezuitom. W drugiej połowie XVII wieku posiadłość wykupił ród von Götzen, który rozbudował stary dwór w barokową rezydencję.

Kluczowy moment w historii Bożkowa nastąpił pod koniec XVIII wieku. W 1780 roku majątek trafił w ręce hrabiego Antona Aleksandra von Magnisa. Nowi właściciele dysponowali ogromnym majątkiem i uczynili z Bożkowa główną siedzibę swojego rodu. W tym okresie pałac odwiedzało wielu znanych gości, w tym król Prus Fryderyk Wilhelm III oraz John Quincy Adams, późniejszy prezydent Stanów Zjednoczonych.

Przełomowym wydarzeniem w historii budowli był pożar w październiku 1871 roku, który strawił znaczną część obiektu. Rodzina von Magnis podjęła natychmiastową decyzję o odbudowie i dalszej rozbudowie rezydencji. W ich rękach pałac pozostał aż do końca II wojny światowej.

Architektura i charakterystyka budowli

Dzisiejsza forma pałacu to efekt eklektycznej przebudowy z lat 1871–1877, zaprojektowanej przez wrocławskiego architekta Karla Schmidta. Architekt połączył elementy neorenesansowe z neobarokowymi, tworząc efektowną, choć asymetryczną bryłę.

Pałac wybudowano na nieregularnym planie. Charakteryzuje się skomplikowaną linią dachu, bogatym detalem kamieniarskim na elewacjach oraz licznymi wykuszami. Najbardziej rozpoznawalnym elementem jest wysoka, czworoboczna wieża z zegarem, zwieńczona charakterystycznym hełmem. Wewnątrz znajduje się ponad sto pomieszczeń, w tym dwukondygnacyjna sala balowa z bogatą sztukaterią, dawna biblioteka, kaplica oraz reprezentacyjne klatki schodowe. Do pałacu przylega park ze sztucznymi ruinami i dawną oranżerią.

Okres powojenny – szkoła rolnicza i późniejsze opuszczenie

Po 1945 roku pałac przejęło państwo polskie. W przeciwieństwie do wielu innych zabytków na ziemiach zachodnich, obiekt w Bożkowie uniknął od razu dewastacji, ponieważ przeznaczono go na cele oświatowe. Przez kilkadziesiąt lat działało tu Technikum Rolnicze oraz szkoła ogrodnicza. Budynek był stale użytkowany, ogrzewany i na bieżąco naprawiany, co uchroniło go przed ruiną.

Problemy zaczęły się pod koniec lat 90. XX wieku, gdy szkoła opuściła pałacowe mury. Obiekt sprzedano prywatnym inwestorom, jednak brak konkretnych prac remontowych i zabezpieczających doprowadził do postępującej degradacji. Opustoszałe wnętrza i specyficzny klimat budynku wykorzystywano czasem jako plan zdjęciowy – kręcono tu fragmenty filmów, takich jak „Dreszcze” w reżyserii Wojciecha Marczewskiego czy „Ciemno, prawie noc”. *

Czy warto tu przyjechać?

Z punktu widzenia fotografa i pasjonata historii – zdecydowanie tak. Chociaż pałac jest prywatny, ogrodzony i nie można zwiedzać jego wnętrz, sama bryła widziana z zewnątrz robi duże wrażenie. Zróżnicowana architektura, wysokie wieże oraz detal snycerski i kamieniarski dają świetne możliwości do kadrów fotograficznych. Warto połączyć wizytę w Bożkowie z plenerem fotograficznym po okolicznych miejscowościach Kotliny Kłodzkiej.

Jak dojechać do pałacu w Bożkowie?

Dojazd do Bożkowa jest stosunkowo prosty:

• Samochodem od strony Kłodzka lub Wrocławia: Należy jechać drogą wojewódzką nr 381 biegnącą z Kłodzka w stronę Nowej Rudy. W miejscowości Święcko lub w okolicy Bożkowa skręcamy zgodnie z tablicami drogowymi w stronę centrum wsi.
• Parkowanie na miejscu: Samochód można zostawić na placu w pobliżu zabytkowego kościoła św. Piotra i Pawła lub przy lokalnym sklepie spożywczym. Stamtąd do bramy i ogrodzenia pałacowego pozostaje krótki spacer.